Zespół blisko związanych gwar języka spalskiego używanych w okolicach miasta Belobreżo oraz w reszcie wschodniego Primora. Tym samym zasięg obejmuje obszar Belobreżskiej Republiki Autonomicznej. Wykazuje cechy przejściowe pomiędzy dialektami starospalskimi na wschodzie a primorskimi na zachodzie.


Główne cechy dialektalne[edytuj | edytuj kod]

  • ż > z
  • > ž
  • š > s
  • č > c
  • e, o, a pochylone kolejno jako o, a, e
  • protetyczne v w wyrazach jedno- lub dwuwyrazowych
  • a > o po spółgłoskach nosowych
  • zachowanie miękkiego r i l (w zapisie jako rj, ri, li)
  • u > o po grupach typu Dr (spółgłoska zębowa + r)
  • zachowanie starej formy przedrostka u- wraz z przyimkiem u
  • reliktowe formy narzędnika

Ważniejsze gwary lokalne[edytuj | edytuj kod]

  • belobreżska właściwa (miasto Belobreżo i okolice przyległe bezpośrednio)
  1. pełne zmiękczenie zbitki nj, lokalnie zapisywanej jako ń
  2. wymowa h jako /š/ przed i
  3. f jest bardzo rzadkie i przeważnie zastępowane przez p
  • starachowska (rejon miasta Starahovi)
  1. wymowa głosek d, t kolejno jako /ð/, /þ/ w pozycji interwokalicznej
  2. wymowa s jak š przed p i t
  • rybicka (rejon miasta Ribici)
  1. c > č jeżeli po obu stronach wysþepuje i
  2. liczebnik jeden jako avan (zapożyczenie)
  3. h jako w sylabie akcentowanej
  • bielińska (rejon miasta Bjaline)
  1. irańsko brzmiące nazwy kolorów czerwonego, niebieskiego i żółtego
  2. akcent grawisowy
  3. k, t/þ > g, d/ð L(i)_
  • duchowiecka (rejon miasta Duhovac)
  • strzelińska (rejon miasta Stralin)
  • dragowicka (rejon miasta Dragovici)
  • krapczyńska (rejon miasta Krapci)

Forma literacka[edytuj | edytuj kod]

Forma literacka dialektu belobreżskiego powstała jako efekt prac lokalnych językoznawców (Stanislav Rakva, Josif Maričkov oraz Roman Pjatrica), mających za cel promocję oraz ratunek lokalnego dialektu przed popularną w połowie XX w. inwazją gwar primorskich i językiem ogólnokrajowym.

Stanowi zlepek gwar belobreżkiej właściwej, starachowskiej i rybickiej, z niewielkim wpływem bielińskiej. Pozostałe narzecza nie miały wpływu na kształt belobreżskiego języka literackiego.

Przykład formy literackiej[edytuj | edytuj kod]

Ovca i końi (Owca i konie)

"Na kopacu ovca, katara bes sersti końi pavidjela; avan tjažkij vuez tjagnal, vtaren veligen kovceg dvigal, i trjeten całavoku vjozl prjatko. Ovca rakla konjom: "Sordce men baleje, kadi vidjut kak całavok konjom djalati kozeje." Końi atvjastili: "Sluši, ovco, sordca nos baleju, kadi vidjome kak całavok bjare tvoju serst na kamžu lo sebe. Paslušut tu radu, ovca peres ravnina pabjažila."

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.