Conlang Wiki
Linia 86: Linia 86:
 
===Akcent===
 
===Akcent===
   
Akcent pada na przedostatnią sylabę gdy wyraz kończy się na samogłoskę, a na ostatnią w przeciwnym wypadku. Końcowe <tt>h</tt> nie jest wymawiane ale wpływa na akcent: ''coluh'' 'biegnij' wymawia się [{{IPA|ʧo'lu}}]. W formach absolutywu i ergatywu liczby mnogiej rzeczowników akcent pada na przedostatnią sylabę, mimo że formy te kończą się na spółgłoskę.
+
Akcent pada na przedostatnią sylabę gdy wyraz kończy się na samogłoskę, a na ostatnią w przeciwnym wypadku. Końcowe <tt>h</tt> nie jest wymawiane ale wpływa na akcent: ''coluh'' 'biegnij' wymawia się [{{IPA|ʧo'lu}}]. W formach absolutywu i refleksywu liczby mnogiej oraz refleksywu liczby pojedynczej rzeczowników II, III i IV deklinacji akcent pada na przedostatnią sylabę, mimo że formy te kończą się na spółgłoskę: ''mujísak'' 'cuda', ''mabúyam'' (refleksyw od ''mabu'' 'babcia').
   
 
===Fonotaktyka===
 
===Fonotaktyka===

Wersja z 12:01, 30 lip 2010

język noliczański
Noliki carg
Utworzenie: Leto Atryda w 2007
Klasyfikacja: języki kusajryckie
Lista conlangów
Pilcrow.png Ta strona może zawierać znaki Unicode.

Język noliczański - język etniczny Noliczan i zarazem język liturgiczny wyznawców Nurhabima. Forma standardowa pochodzi z czasów rządów dynastii Ankawidów (ok. tysiąc lat temu); co za tym idzie dialekty różnią się dość znacząco.

Fonetyka

Samogłoski

Diagram przedstawiający samogłoski w języku noliczańskim.

Przednie Tylne
Przymknięte i u
Średnie e ɛ
e
o ɔ
o
Otwarte ɐ a
a

Samogłoski /i u/ są zawsze wymawiane jako [i u], choć w nieakcentowanej pozycji przed /j w/ mogą ulegać delecji - miyan 'ciemny' częściej wymawia się [mjan]. Pozostałe trzy samogłoski mają warianty alofoniczne: [ɐ e o] występują w sylabach otwartych i przed nosówką, [a ɛ ɔ] gdzie indziej. Akcentowane /a/ jest jednak zawsze realizowane jako [a].

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Zadziąsłowe Tylno-
językowe
Krtaniowe
Zwarte p b t d k g ʔ
-
Zwarto-
szczelinowe
ts
c
ʧ ʤ
č j
Szczelinowe s z ʃ
š
x (ɣ)
x g
h
Nosowe m n (ŋ)
ng
Półotwarte w l j
y
Drżąca r

Uwagi:

  1. Spółgłoska /g/ jest wymawiana [ɣ] po samogłosce i między /r l j w/ a samogłoską.
  2. Zwarcie krtaniowe nie jest zapisywane, pojawia się bowiem zawsze między dwiema samogłoskami i przed nagłosową samogłoską, np. raib 'miecz' wymawia się [rɐ'ʔib] czy anki 'czysty' jako ['ʔaŋki].
  3. W formach czasownika de 'być', gdy występuje on po wyrazie kończącym się na bezdźwięczny obstruent, zamiast [d] wymawia się [t], np. Naus deš [nɐ'ʔus tεʃ] 'jesteś miły'. Czasownik ten nigdy nie jest akcentowany.
  4. [t d n] są zębowe; [l r s z] są dziąsłowe
  5. /s/ w wyrazach rdzennie kusajryckich występuje tylko w nagłosie, po i u oraz przed p t.

Akcent

Akcent pada na przedostatnią sylabę gdy wyraz kończy się na samogłoskę, a na ostatnią w przeciwnym wypadku. Końcowe h nie jest wymawiane ale wpływa na akcent: coluh 'biegnij' wymawia się [ʧo'lu]. W formach absolutywu i refleksywu liczby mnogiej oraz refleksywu liczby pojedynczej rzeczowników II, III i IV deklinacji akcent pada na przedostatnią sylabę, mimo że formy te kończą się na spółgłoskę: mujísak 'cuda', mabúyam (refleksyw od mabu 'babcia').

Fonotaktyka

Maksymalna struktura sylaby to CVCC. Spółgłoska p nigdy nie pojawia się w wygłosie sylaby. Dopuszczalne zbitki w wygłosie to rb rd rj rg rt rc rč rm lj lg lc lč nd st št šk xt xk.

W złożeniach niedozwolonych zbitek unika się za pomocą samogłoski epentetycznej. Jest nią i lub e, używane gdy w sąsiedniej sylabie pojawia się już i.

Geminaty pojawiają się głównie na granicy morfemów i w zapożyczeniach. Wyjątkiem jest ss, wywodzące się z prakusajryckiego *ks, np. w wyrazie hisse '(on) się boi' (por. dinkerdyjskie hixšē, tulahijskie hiksā.

Gramatyka

Noliczański jest językiem fleksyjnym.

Rzeczownik

Rzeczownik w języku noliczańskim odmienia się przez przypadki i liczby. Liczba mnoga kończy się na -ak

Istnieje 5 przypadków: ergatyw, absolutyw, refleksyw, dopełniacz i adwerbial. Refleksyw służy jako wykładnik strony zwrotnej, a adwerbial wyraża sposób w jaki wykonywana jest czynność ("bawi się dobrze", "lata jak orzeł", "mówi po noliczańsku").

Nie ma rozróżnienia między rzeczownikiem a przymiotnikiem. Rzeczownik o znaczeniu przymiotnika stojąc przed innym rzeczownikiem zawsze jest w absolutywie.

Deklinacje

Deklinacja I - rzeczowniki kończące się na -a - przykład: čida 'dzień'

przypadek l.poj. l.mn
absolutyw čida čidak
ergatyw čidal čidoš
dopełniacz čidaha čidane
refleksyw čidam čidamak
adwerbial
čidara

Rzeczowniki zakończone na -nna mają w dopełniaczu i refleksywie liczby mnogiej końcówki -nne i -mmak: bizdinna 'broń': bizdinne: bizdimmak.

Deklinacja II - rzeczowniki kończące się spółgłoską - sabax 'pies'

przypadek l.poj. l.mn
absolutyw sabax sabaxak
ergatyw sabaxal sabaxuš
dopełniacz sabaxo sabaxne
refleksyw sabaxam sabaxamak
adwerbial
sabaxa

Rzeczowniki kończące się na spółgłoskę zębową mają w dopełniaczu liczby mnogiej końcówkę -e, np. binate 'dziewczyn', nincure 'koni'. Wyjątkiem jest też rzeczownik nan 'matka', który ma końcówki -ok -oš w absolutywie i ergatywie liczby mnogiej.

Deklinacja III - rzeczowniki zakończone na -e, -o - pire 'czyn'

przypadek l.poj. l.mn
absolutyw pire pirayak
ergatyw pirail pirayuš
dopełniacz pireha piraine
refleksyw pirayam piraimak
adwerbial
piraya

Wymiana e:ay i o:aw w tej deklinacji wynika z pochodzenia noliczańskich /e o/ z prakusajryckich dyftongów /ai au/.

Deklinacja IV - rzeczowniki zakończone na -i, -u - mabu 'babcia'

przypadek l.poj. l.mn
absolutyw mabu mabuyak
ergatyw mabul mabuš
dopełniacz mabuha mabune
refleksyw mabuyam mabumak
adwerbial
mabuya

Deklinacja rzeczownika mek 'ludzie'

Rzeczownik ten występuje tylko w liczbie mnogiej:

przypadek l. mn.
absolutyw mek
ergatyw mekal
dopełniacz meke
refleksyw mekam
adwerbial mekaya

Rzeczowniki relacyjne

W noliczańskim nie ma przyimków. Zastępują je tzw. rzeczowniki relacyjne, używane z dopełniaczem. Dzielą się one na dwie grupy

Do grupy pierwszej należą wyrazy będące istotnie rzeczownikami z punktu widzenia fleksji. Stosowane w adwerbialu, odpowiadają znaczeniem indoeuropejskich przyimkom. Mogą one być też stosowane w innych przypadkach jako nazwy relacji czasoprzestrzennych, jak również wchodzić w skład złożeń. Tak funkcjonuje większość noliczańskich rzeczowników relacyjnych:

absolutyw znaczenie adwerbial znaczenie
bag brak baga bez
ger lewa strona gera po lewej
gul zewnętrze gula na zewnątrz
had przeciwna strona,
przeciwieństwo
hada naprzeciw
kuz środek kuza przez
lig przód liga przed
mitwa podobny mitwara jak (poetyckie)
nin dół nina poniżej
pan góra pana powyżej
reg cel rega dla (korzyści)
še wnętrze, środek šaya wewnątrz
tay prawa strona tayra po prawej
xam tył xama za; po
zain opinia zaina według

Do grupy drugiej należą wyrazy nieodmienne. Można by je określić mianem przyimków gdyby nie fakt, że są one postrzegane jako należące do tej samej kategorii gramatycznej co grupa pierwsza. Należą tu:

rzeczownik
relacyjny
znaczenie
alli między
aya na (coś)
bil dla (kogoś)
mi w
ri z (skąd?)
ta z (kimś)
xi o
ye podczas
yu do

Gdy nie wpływa to na zrozumiałość wypowiedzi, rzeczowniki relacyjne mogą być pominięte. Zdanie "wchodzę na dach" można przetłumaczyć jako xanerdo yu tazgan, lub - zwłaszcza w mowie potocznej - xanerdo tazgan.

Czasownik

Czasownik odmienia się przez czasy: teraźniejszy, przyszły, przeszły i aoryst w trybie oznajmującym oraz teraźniejszy i przeszły w trybie optatywnym. Czasownik odmienia się też przez osoby, zgadzając się z absolutywnym argumentem zdania. W przypadku wyrazów nieodłącznie posiadanych czasownik zgadza się z posiadaczem: ni gi abronu 'moje oko odwróci się', ale ni sabax abrut 'mój pies odwróci się'.

Istnieją cztery koniugacje, ze względu na końcówkę wyrazu (a-tematowa, i-tematowa, u-tematowa, spółgłoskowa). Z powodu braku bezokolicznika formą słownikową jest 3. sg. czasu teraźniejszego. Czasowniki zakończone na -eh i -oh odmieniają się według i-tematowej i u-tematowej, a w innych formach "ujawnia się" samogłoska a przed samogłoską tematyczną: šakroh 'zaczyna od nowa', w pierwszej osobie l.p. šakraun.

Czas teraźniejszy i tr. rozkazujący

a-tem. i-tem. u-tem. spółgł.
l. poj. 1. -an -in -un -en
2. -aš -iš -uš -iš
3. -a -e -o -i
l. mn. 1. ekskl. -axt -ixt -uxt -ixt
1. inkl. -al -il -ul -il
2. -ar -er -or -ar
3. -a -i -u -a
tr. rozkazujący -ah -ih -uh -eh

Rozkaz kierowany jest do absolutywnego argumentu zdania, stąd:

  • Serd motah.
    • Niech otworzą się drzwi.
    • Otwórz drzwi!
  • Cil serd motah.
    • Niech przez ciebie drzwi będą otwarte.
    • Ty otwórz drzwi!

Czas przeszły i optatywy

Czas przeszły i optatywy (zwykły i przeszły) są tworzone przez interfiksy dołączane przed końcówkami czasu teraźniejszego:

a-tem. i-tem. u-tem. spółgł.
cz. przeszły -ag- -ig- -ug- -(i)g-
optatyw zw. -ap- -ip- -up- -(i)p-
optatyw
przeszły
-ač- -ič- -uč- -(i)č-

W koniugacji spółgłoskowej występowanie lub nie epentetycznego -i- jest uwarunkowane eufonią, dlatego nie można go dokładnie przewidzieć. Występuje też sandhi, np. lini 'widzi' -> limbi 'oby widział'.

Czas przyszły

a-tem. i-tem. u-tem. spółgł.
l.
poj.
1. -ana -eni -onu -ena
2. -aša -eši -ošu -iša
3. -at -it -ut -at
l.
mn.
1.
ekskl.
-axta -ixti -uxtu -ixta
1.
inkl.
-ala -eli -olu -ala
2. -ara -eri -oru -ara
3. -at -it -ut -at

W języku kolokwialnym czas przyszły jest rzadko używany, zamiast niego występuje czas teraźniejszy lub optatyw.

Aoryst

a-tem. i-tem. u-tem. spółgł.
l.
poj.
1. -ahan -ayan -awan -ehan
2. -ahaš -ayaš -awaš -ehaš
3. -aha -aya -awa -ehi
l.
mn.
1.
ekskl.
-ahaxt -ayaxt -awaxt -ehaxt
1.
inkl.
-ahal -ayal -awal -ehal
2. -ahar -ayar -awar -ehar
3. -aha -aya -awa -ehi

Aoryst to czas uniwersalny - używa się go mówiąc o rzeczach które są zawsze prawidziwe: Nehad paldi da 'niebo jest niebieskie'.

Imiesłowy

Zakres użycia imiesłowów jest większy niż w języku polskim z powodu braku zdań podrzędnie złożonych.

a-tem. i-tem. u-tem. spółgł.
współczesny absolutywny -as -is -us -is
ergatywny -aka -ika -uka -ika
refleksywny -aspa -ispa -uspa -ispa
uprzedni absolutywny -azi -ezi -uzi -ezi
ergatywny -ada -ida -uda -ida
refleksywny -azim -izim -uzim -izim

Czasowniki nieregularne

Występują jedynie trzy czasowniki nieregularne: de, xo, jat 'być, robić, mieć / istnieć':

Czas teraźniejszy i tryb rozkazujący

de xo jat
l. poj. 1. den xun jan
2. deš xoš jaš
3. de xo jat
l. mn. 1. ekskl. dext xoxt jaxt
1. inkl. dail xaul jal
2. der xor jar
3. de xo jat
tr. rozkazujący day xaw -

Czas przyszły

de xo jat
l. poj. 1. dine xuno jane
2. deše xošo jace
3. dede xot jate
l. mn. 1. ekskl. dixte xuxto jaxte
1. inkl. dayle xawlo jalle
2. dere xoro jatre
3. dede xot jate

Aoryst

de xo jat
l. poj. 1. dan xawan jin
2. daš xawaš jiš
3. da xawa jit
l. mn. 1. ekskl. daxt xawaxt jehaxt
1. inkl. dal xawal jehal
2. dar xawar jehar
3. da xawa jit

Czas przeszły i optatywy

de xo jat
cz. przeszły ag- xuk- jag-
optatyw zw. ab- xup- jab-
optatyw
przeszły
ač- xuč- jač-

Czasowniki de i jat występują w czasie przeszłym i optatywach z końcówkami koniugacji i-tematowej, a xo - z końcówkami u-tematowej.

Imiesłowy

Wszystkie czasowniki nieregularne są nieprzechodnie, więc mają jedynie imiesłowy absolutywne.

de xo jat
współczesny diyast xuwast jast
uprzedni dezi xozu jazi

Czasownik jat, użyty w aoryście, oznacza nie tylko 'mieć', ale też 'istnieć'. W innych czasach może oznaczać 'znajdować się'.

  • Uramešak la jit.
    • Smoki nie istnieją.
  • Ni do xaškak jit
    • Mam dwóch młodszych braci. (dosłownie: Moi dwaj młodsi bracia istnieją.)
  • Nudaziro mi jan
    • Jestem w łazience.

Zaimki

Zaimki w absolutywie są zazwyczaj pomijane w zdaniach, ich uwzględnienie to forma emfazy ("to właśnie on"). W innych przypadkach zaimki nie mogą być pominięte. Poza tym funkcjonują tak jak w języku polskim.

absolutyw ergatyw dopełniacz refleksyw
l.
poj.
1. ne nal ni nam
2. če čil či čim
3.
(żywotny)
to taul tawa tum
3.
(nieżywotny)
co caul cawa cum
l.
mn.
1.
ekskl.
xe xi xine xemak
1.
inkl.
lu luš lone lomak
2. re raiš rene remak
3.
(żywotny)
tak taš tane tamak
3.
(nieżywotny)
cak šaš cane camak

Słowotwórstwo

Najczęstszym procesem słowotwórczym jest dodawanie sufiksów na końcu wyrazu. Najczęściej stosowane sufiksy to:

  • -m - dodany do rdzenia czasownika, tworzy nazwę wykonawcy czynności traktowanego w zdaniu jako absolutyw:
    • kumle 'słuchać' -> kumlim 'słuchacz
  • -ji tworzy nazwę czynności widzianej z punktu widzenia dopełnienia bliższego (działa jak w językach akuzatywnych):
    • moswa 'zwyciężać' -> moswaji 'klęska (być zwyciężonym)'
  • infiksacja a (w koniugacji spółgłoskowej sufiks zerowy) tworzy nazwę akcji czynności widzianej z punktu widzenia podmiotu:
    • karzi 'całować' -> karz 'pocałunek'
    • bahri 'umierać' -> bahar 'śmierć' (-hr nie jest dozwolone w wygłosie)
    • čilko 'śpiewać' -> čilkawa 'śpiew'
  • -ad - dodany do rdzenia czasownika (po zastosowaniu infliksacji a), tworzy nazwę wykonawcy czynności traktowanego w zdaniu jako ergatyw:
    • juke 'polować' -> jukayad 'myśliwy'
  • -dan (po bezdźwięcznej -tan) lub -an tworzą rzeczowniki abstrakcyjne:
    • zibo 'wierzyć' -> zibudan 'wiara'
    • naus 'życzliwy' -> naustan 'życzliwość'
    • amlij 'biedak' -> amlijan 'bieda'
  • -zir, -ar i -hal tworzą nazwy miejsc:
    • nuda 'myć się' -> nudazir 'łazienka'
    • mend 'dom' -> mendar 'teren zamieszkany'
    • sange 'dym' -> sangehal 'komin'
  • -i (po samogłosce -ni) tworzy nazwy mieszkańców miejsc:
    • Yoked -> Yokedi
    • Šilkarya -> Šilkaryani
  • ten sam sufiks może być użyty do tworzenia nazw osób ze względu na wiek czy stan zdrowia:
    • došod '12' -> došodi 'dwunastolatek'
    • xiwart 'gruźlica' -> xiwarti 'gruźlik'
  • -ata tworzy nazwy zawodów:
    • jiya 'owca' -> jiyata 'pasterz'
    • awcig 'ciasto' -> awcigata 'cukiernik'
  • Formy z tym przyrostkiem nie dotyczące zawodów mają znaczenie pejoratywne, np.
    • bišk 'brzuch -> biškata 'grubas'
    • aryax 'dziwka' -> aryaxata 'dziwkarz'
  • -aštu tworzy nazwy ideologii i dziedzin wiedzy:
    • četik 'wolny' -> četikaštu 'liberalizm'
    • zilcu 'budować' -> zilcuaštu 'architektura'
  • -nna tworzy nazwy narzędzi:
    • bizde 'walczyć' -> bizdinna 'broń'
    • nurba 'oświetlać' -> nurbanna 'żarówka'
  • -wa oznacza rozpoczęcie czynności:
    • jire 'spać' -> jiriwa 'zasypiać'
  • -ze oznacza zakończenie czynności:
    • jire 'spać' -> jirize 'budzić się'
  • -ba oznacza dążenie do osiągnięcia celu:
    • nur 'światło' -> nurba 'oświetlać'
  • -go (z wariantami -igo i -ko) oznacza używanie czegoś:
    • jebax 'gardło' -> jebaxko 'krzyczeć'

Jedynym przedrostkiem jest mo-, wyrażający negację, np. moanki 'nieczysty', mobahrim 'nieśmiertelny'.

Noliczański posiada też liczne złożenia. Są one zwłaszcza typu tatpurusa, np. duštisabax 'jamnik' (dosłownie: dziura-pies). Częste są też złożenia czasownik-rzeczownik, np. čilkuruxpa 'kumak' (dosłownie: śpiewać-żaba).

Istnieje też reduplikacja, ale nie można uznać jej za proces ściśle słowotwórczy. Służy ona wyrażenia intensywności. W wyrazach kończących się na samogłoskę po prostu powtarza się ostatnią sylabę:

  • ni pana 'nade mną' - ni panana 'wysoko nade mną'.

W wyrazach kończących się na spółgłoskę reduplikacja jest bardziej skomplikowana. Spółgłoska wygłosowa ulega geminacji, a po niej pojawia się samogłoska ją poprzedzająca. Dźwięczne obstruenty ulegają ubezdźwięcznieniu:

  • uzgar 'wojna' - uzgarra 'wielka wojna'
  • otug 'głupi' - otukku 'bardzo głupi'

Reduplikacja nie dotyczy wyrazów kończących się na zbitki spółgłoskowe

Składnia

Obowiązuje szyk zdania SOV, wyraz określający stoi przed określanym. Pytania o rozstrzygnięcie tworzy się umieszczając wyraz mu 'czy' przed zdaniem, pytania o uzupełnienie za pomocą wyrazów takich jak ke 'co', kam 'kto' czy kayye 'kiedy'. W przeciwieństwie do języków indoeuropejskich, w pytaniach nie ma szyku przestawnego:

  • Šarb ke da? 'Czym jest miłość?'
  • Cukwabil kam bahraga? 'Kogo zabił barbarzyńca?'

Spójniki

Język noliczański posiada następujące spójniki:

  • ahno 'czyli': otug ahno kordo bag 'głupi, czyli bez głowy'
  • ašt 'bo': nal kel tehma ašt waršib jat 'piję wodę, bo jest upał'
  • bil 'aby': jolen bil bizdin 'żyję aby walczyć'
  • sax 'ale': la nokri da, sax arzu 'to nie sokół, ale orzeł'
  • ul 'lub': cetixtan ul bahar 'wolność albo śmierć'
  • wa 'i': axcin wa binat 'chłopak i dziewczyna'
  • la... wa... 'ani... ani...': la cidaha wa horo 'ani za dnia, ani w nocy'

Konstrukcje modalne

Noliczański nie ma czasowników modalnych. Zastępują je konstrukcje z rzeczownikiem w adwerbialu:

  • koj - chętny
    • nal koja cilkut 'chcę śpiewać' (dosłownie: 'chętnie zaśpiewam')
  • agik - umiejętny
    • taul agika janjarawa 'on umie pisać'


Pismo

Język noliczański zapisywany jest we własnym świecie sylabariuszem noliczańskim, zastępczo alfabetem łacińskim.

Dialekty

Dialekt zachodni:

  • nieakcentowane [e o] przechodzą w [i u]
  • standardowemu [ɐ] odpowiada [e] lub [ɨ]
  • [t k] w wygłosie sylaby przechodzą w [s x]
  • /b d dʒ/ między samogłoskami są wymawiane jako [β ð ʒ]
  • /x g/ w otoczeniu samogłosek przednich mają alofony [ç j]
  • zbitki /br tr dr kr/ przechodzą w /bb tt dd kk/
  • konstrukcje w rodzaju stoję robiąc używane w znaczeniu angielskich czasów z serii Continuous.

Dialekt wschodni:

  • zamiast [ɣ z] występuje we wszystkich pozycjach [g dz] (archaizm)
  • nowe fonemy /q ɢ/ w zapożyczeniach z jokeckiego
  • spółgłoski /p b t d ts dz tʃ dʒ k g q ɢ/ wymawiane są jako [p b̥ tʰ d̥ tsʰ d̥z̊ tʃʰ d̥ʒ̊ kʰ ɡ̊ qʰ ɢ̥] w nagłosie sylaby i [p t ts tʃ k q] bez różnicy dźwięczności w wygłosie
  • w wyniku uproszczenia pewnych zbitek spółgłoskowych i zaniku geminacji pojawia się iloczas
  • tendencje do zaniku ergatywności i – zwłaszcza w mowie niższych warstw społecznych – inkorporacji dopełnienia bliższego

Teksty przykładowe

Bajka Schleichera

Oryginał


Ečano pana, kumalo bag jiya nincuruš lingi: tane dena motul haram ohilund usoreg wa motal war šuhad pudaga wa motal mer ehrala mehindige. Jiyal nincure bil zahlaga: "Ni pilajo dendawa jit ašt nincuruš mehindic meral lineha". Nincuruš zahlaga: "Kumlih, ya jiya, zine pilajne dendawa jit saul linic: razwima merul či kumalo ri nist yenhar izbaha. Wa jiyaha la kumal jit". Saul kumlike jiya buškero yu čolugo.


Litania przeciw strachowi

Oryginał

La dibala hissen, hissidanal dast bahraha.
Hissidan sej bahar da, sax war cehnixtan mehindaha.
Sawa hada pigleni
Ya ni pana wa kuza zelah.
Wa so zelaka xama, ni dasto gi sawa dodeha abronu.
Hissidan zelaka mi lam jate.
Ne jane kehud.