Gebit Autonomijej Zhertvija
Regionas Autonomije Žertvija
Autonomičny Region Žertvia
Zhertvijaflaga.png
Flaga autonomicznego regionu Żertwia
Region Autonomiczny Żertwia na mapie
Język urzędowy  kencyrlski, nowomacedoński, żertwicki
Stolica  Tetou
Gebiter  Gerdas Bąrdanitas
Gminy  Zhertvija-Uji, Tetouji, Gurdanuji, Zhivatrani, Kamejanei
Powierzchnia  1 396 km²
Ludność (2007)  237 588
Gęstość zaludnienia  170 os./km²
Kod regionu  ZH

Region Autonomiczny Żertwia (kenc. Gebit Autonomijej Zhertvija, nwmac. Autonomičny Region Žertvia, żertw. Regionas Autonomije Žertvija) to region autonomiczny położony w południowo-zachodniej części kraju ze stolicą w Tetowie. Region składa się z 5 gmin położonych po obu stronach gór Szar Planina, w dolinach rzek Vardesh i Drin.

Regionalna gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Regionalna gospodarka w Żertwii jest bardzo zróżnicowana - szeroka dolina rzeki Vardesh sprzyja rozwojowi rolnictwa i uprawie różnych odmian roślin oraz hodowli bydła i trzody chlewnej. Bardziej na północ, na południowych stokach Szar Planiny można spotkać liczne uprawy winorośli. Wyżej uprawiane jest tylko zboże, a na halach hodowane są owce. Gorzej z rolnictwem jest po północnej stronie Szar Planiny, w rejonie miasta Zhertvija-Uj, gdzie plony są najniższe w całej kraju, ze względu na najbardziej niesprzyjający klimat.

Przemysł odgrywa znikomą rolę, jest niewiele lokalnych fabryk oraz zakładów przetwórczych, nie ma ani jednej elektrowni. Największy w regionie zakład w Tetowie zatrudnia zaledwie 120 osób. Braki w przemyśle dobrze zastępują usługi, a przede wszystkim turystyka wypadowa w góry, których nie brakuje. Usługi turystyczne wszędzie rozwinięte są na dobrym poziomie, ale najlepiej jest w okolicach Gurdanuj, gdzie turystyka przynosi już ponad 50% dochodów gminy. Oprócz tego dominują małe, lokalne firmy usługowe.

Lokalny parlament[edytuj | edytuj kod]

Żertwia, jako że jest regionem autonomicznym, posiada swój własny parlament oraz rząd. Na czele rządu stoi premier Kencyrli, aktualnie jest to więc Erja Nolanej. Rząd składa się tak jak i ten w Prisztinie, z 15 ministrów, z czego dwóch wchodzi jednocześnie w skład głównej Rady Ministrów. Parlament składa się z 40 deputowanych, wybieranych w wyborach co 4 lata. Autonomia posiada także swój budżet.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Niełatwo jest się dostać w dolinę Vardeshu z pozostałej części Kencyrli. Do 1994 roku jedynym sposobem była kręta górska droga krajowa nr 4 wiodąca z Katshanu. Sytuacja stała się łatwiejsza po uruchomieniu prawie 16-kilometrowego tunelu w ciągu drogi krajowej nr 5 między Prizhrenem a Tetou. Wewnątrz doliny system drogowy jest już znacznie lepszy, z łatwością można przejechać dwoma wspomnianymi już drogami krajowymi. Do mniejszych miast dochodzą w większości asfaltowe drogi. Gorzej z drogami jest w części północnej, za Szar Planiną. Tam drogi są w opłakanym stanie, a najważniejsza droga międzyregionalna nr 15 miejscami jest zbyt wąska, aby mogły minąć się dwa samochody.

Jedyne połączenie kolejowe Gurdanuj-Tetou-Vardesh nie ma połączenia z resztą krajowej sieci kolejowej, aby dostać się choćby do Prisztiny, trzeba pojechać przez bułgarskie Skopje.

Podróżować można też rzeką Vardesh, ale rejsy są głównie wypoczynkowe i turystyczne.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Dominującą gałęzią turystyki w tym regionie jest turystyka górska: poziom trudności szlaków jest bardzo zróżnicowany, od bardzo trudnych, m.in. na Maja Tetoujej (Titov vrv) lub Kara Nikola poprzez trudne i średnio trudne w masywie Planina Shar (Szar Planina) aż po najłatwiejsze w niższych górach we wschodniej części regionu. Góry są też punktem wypadów narciarzy, to też znajduje się największy kencyrlski ośrodek narciarski: Shapou Tetoujej (Popova Szapka). Niedostępny dla turystyki wciąż jest zachodni teren pograniczny wraz ze szczytem Korab - duża jego część leży w granicach poligonu wojskowego.

Z innych atrakcji turystycznych wymienić należy spływy rzeką Vardesh, przede wszystkim przez Dervenską Klisurę. Zobaczyć warto także Monastyr Slatino, jeden z najstarszych na współczesnych ziemiach Kencyrli, stare miasto w Tetowie, Gurdanuju czy całkowicie zaplanowane i wybudowane po II wojnie światowej miasta Vardesh oraz Zhivatran.

Problemy językowe[edytuj | edytuj kod]

Sporym utrudnieniem dla mieszkańców regionu autonomicznego jest jego wielojęzykowość: na terytorium zamieszkiwanym przez zaledwie jak na kencyrlską skalę 235 tysięcy osób funkcjonują aż trzy języki urzędowe. Na terenie całej regionu (także w regionie Zhertvija-Uj, gdzie Macedończycy stanowią nikły procent ludności) obowiązują tablice informacyjne w trzech językach: nazwy ulic, placów, urzędów, nazwy miast, rzek, dzielnic i wszystkiego, co można nazwać. W każdym z urzędów musi także znajdować się minimum jedna osoba znająca jeden z urzędowych języków. Stwarzało to ogromne problemy głównie we wsiach sołeckich, wyłączono sołtysów więc spod tego obowiązku.

Wszystkie ogłoszenia państwowe, ustawy, uchwały itp. tłumaczone są na dwa pozostałe obowiązujące tu języki i dostępne w urzędzie regionalnym w Tetowie. Inaczej jest z mediami: niezależnie od siebie działają tu gazety i czasopisma zarówno ogólnokrajowe (niektóre z regionalnymi dodatkami w językach mniejszości) oraz regionalne wielo- lub jednojęzykowe. Działa także kilka stacji radiowych oraz telewizja regionalna nadająca program po kencyrlsku, żertwicku i nowomacedońsku. Dotowana jest z państwowego budżetu.

Pomimo tego, iż języki mniejszości są tu językami urzędowymi, ponad 85% mieszkańców deklarujących inną narodowość niż kencyrlską, deklaruje znajomość języka kencyrlskiego w stopniu przynajmniej komunikatywnym. (Dane ze spisu powszechnego 2006, Mettejhavlij Kencirlish 2006)

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.